Alanlara Göre · İleri · 3 dk okuma
Sosyal bilimlerde sınıflama ve karar verme
Kişileri ya da seçenekleri gruplamak ve sıralamak, hipotez testinden farklı sorulardır.
Hangi yöntem?
| Soru | Yöntem |
|---|---|
| Katılımcılar puanlarına göre hangi gruplara ayrılıyor? | Kümeleme (k-ortalamalar, Ward) ya da gizil profil analizi |
| Evet/hayır yanıt örüntülerinden tipler çıkıyor mu? | Gizil sınıf analizi |
| Bilinen grupları hangi değişkenler ayırıyor? | Diskriminant analizi (iki grupta lojistik regresyon da) |
| Ölçütlerin önem ağırlıkları nedir? | AHP (tutarlılık oranı CR < 0,10) |
| Seçenekler hangi sırada? | TOPSIS |
Kümeleme raporlanırken
Örnek
Öğretmenlerin tükenmişlik, iş doyumu ve öz yeterlik puanları z puanına çevrilip k-ortalamalarla kümelendi. Siluet ölçütü 3 kümeli çözümü önerdi (siluet = .41, zayıf-makul yapı). Kümeler “yüksek risk” (%22), “orta” (%47) ve “iyi uyum” (%31) olarak adlandırıldı; çözüm örneklemin ikinci yarısında da benzer çıktı.
AHP ve TOPSIS
AHP'de ölçütler Saaty'nin 1–9 ölçeğiyle ikişer ikişer karşılaştırılır; tutarlılık oranı 0,10'u aşarsa karşılaştırmalar gözden geçirilir. Bulunan ağırlıklar TOPSIS'te kullanılarak seçenekler ideal çözüme yakınlıklarına göre sıralanır. Her iki yöntem de ModMedyan'ın ücretsiz araçlarında hesaplanabilir.
Sık yapılan hatalar
- Küme profillerindeki F testlerini hipotez testi gibi raporlamak (kümeler o değişkenlerle oluşturuldu).
- Küme ya da sınıf sayısını yalnız bir ölçüte bakarak seçip kuramsal yorumu atlamak.
- AHP'de tutarlılık oranını raporlamamak.
İlgili yazılar
Bilmediğiniz bir terim mi var? İstatistik sözlüğüne bakın.
Bu konuda verinizle destek almak ister misiniz?
Danışma başlat