Analizden önce veri nasıl hazırlanır?

Düzenli bir veri dosyası, hataların çoğunu daha başlamadan önler.

İyi ve kötü dosya

Kötü	İyi
Birleştirilmiş başlık hücreleri, ara başlıklar	Tek satır başlık: Cinsiyet, Yas, K1, K2…
“3-4 saat”, “yaklaşık 5”, “45.000 TL”	Yalnız sayı: 3.5, 5, 45000 (birim sütun adında)
Boş hücre yerine “-”, “yok”, “99”	Gerçekten boş bırakılmış hücre
Renkle işaretlenmiş katılımcılar	Ayrı bir “not” sütunu
Her sınıf ayrı sayfada	Tek sayfa + “Sınıf” sütunu

Ölçek maddeleri

Maddeleri ölçek kısaltması ve numarayla adlandırın (KAYGI1, KAYGI2… veya K_1, K_2…). ModMedyan bu adlardan ölçekleri otomatik tanır. Yanıtları sayı olarak girin (1–5); “Katılıyorum” gibi metin girdiyseniz sistem Veri Hazırlık adımında dönüştürmeyi önerir.

Değişken sözlüğü tutun

Örnek

Ayrı bir sayfada: Cinsiyet — 1 = Kadın, 2 = Erkek; Sınıf — 3 = 3. sınıf, 4 = 4. sınıf, 5 = Mezun; K_4, K_8, K_11 — ters maddeler; 99 — yanıt yok. Bu sözlük hem sizin hem danışmanınızın işini kolaylaştırır ve yöntem bölümünü yazarken kaynak olur.

Gizlilik

Doğrudan tanımlayıcıları (ad, okul numarası, telefon, e-posta, T.C. kimlik no) silin; katılımcıları P001, P002 gibi anlamsız kodlarla izleyin. Açık uçlu yanıtlarda da kişiyi tanıtabilecek bilgileri kontrol edin.

Analiz öncesi kontrol listesi

Dosya düzgünse sıra veri taramasına gelir. ModMedyan'daki ücretsiz Veri Hazırlık bölümü bu listeyi adım adım uygular ve her kararı yöntem metninize yazar (Tabachnick ve Fidell, 2013, böl. 4).

Ölçekler: hangi madde hangi ölçeğe ait, yanıt aralığı ne?
Katılımcılar: kimlik bilgileri çıkarıldı mı; onam vermeyen, dikkat sorusunu yanlış yanıtlayan, anketi okunamayacak kadar hızlı dolduran var mı?
Geçersiz değerler: aralık dışı değerler, eksik kodları (99), farklı yazılmış kategoriler, mükerrer kayıtlar, birbiriyle çelişen yanıtlar (yaş ve kıdem).
Eksik veri: oranı, Little MCAR testi, eksikliği açıklayan değişkenler; yarısından fazlası boş olanlar ve %80 kuralı.
Özensiz yanıt: art arda aynı yanıt ve olağandışı yanıt örüntüsü.
Ters maddeler: puanlamadan önce çevrildi mi?
Güvenirlik: Cronbach alfa ve McDonald omega.
Geçerlik ön koşulları: KMO ve Bartlett, ayrışma (HTMT), ortak yöntem varyansı (Harman); ardından AFA ya da DFA.
Ölçek puanları: madde ortalaması.
Dağılım: çarpıklık ve basıklık, tek ve çok değişkenli aykırı değerler, taban ve tavan etkisi.
Gruplar: katılımcı özellikleri tablosu, çok küçük gruplar.
İlişkiler: korelasyon tablosu, çoklu bağlantı (VIF), doğrusallık, örneklem büyüklüğünün yeterliği.

Sık yapılan hatalar

Veri taramasını atlayıp doğrudan hipotez testine geçmek: hatalı bir değer ya da özensiz birkaç katılımcı sonucu tek başına değiştirebilir.
Excel'de formül, filtre veya gizli satır bırakmak.
Aynı dosyada farklı sürümleri (temizlenmiş/temizlenmemiş) karıştırmak; özgün dosyayı hiç değiştirmeyin.

İlgili yazılar

Orta · 3 dk

Danışma başlat